Elektrik çağının mucidi “Tesla”

Nikola Tesla… Geçtiğimiz yüzyılın, kimine göre en büyük mucidi, kimine göre sihirbazı, kimine göre en “şanssız” insanı, kimine göre ise yetkinliklerini yönetemeyen başarısız bir girişimin öznesi. Ne olursa olsun, Tesla, sahip olduğu zekası ile, elektrik çağının günümüze ulaşan teknolojilerinin yapı taşlarını oluşturmuş, bugün kullandığımız elektronik cihazların çoğunun çalışmasında izi olan bir bilim insanı. Ortaya attığı fikirler, fikirleriyle ortaya koyduğu devasa “sihirbazlık” gösterileri ve ince ince irdelenmesi gereken yaşam öyküsüyle, oldukça ilginç ve farklı bir yaşam hikâyesine sahip olduğu tartışılmaz bir gerçek. Onu sıradan bir mucit olarak görenler olduğu gibi, hayranlık ötesinde bağımlılarının da olduğunu söylemeden geçmeyelim.

Peki, kimdir Nikola Tesla? Neler yapmıştır? Neleri yapmak istemiştir? Neleri yapmak için yeterli zaman, kaynak ve ruhi gücü bulamamıştır? Tüm bu konu başlıklarının tamamı için sürüsüyle kitap yazılmış, bilimsel araştırmalar yapılmış, üzerine tezler dahi yazılmıştır. Döneminin en gelecek vaat eden kişiliğiyken, kısa sürede tüm ışıltısını kaybedişinin öyküsü çokça ilgi çekici bulunmuş, uzmanlık alanı olan elektronik ve elektrik üreticilerinden, yaşadığı hezeyan ve depresyonlar nedeniyle de psikolog ve psikiyatristlere değin oldukça çeşitli uzmanlık alanlarından bilim insanlarının ilgisine mahzar olmuştur.

Tesla üzerine yapılan biyografi çalışmaların belki de en kapsamlı ve dayanaklı olanını ise 2013 yılında ABD’de en iyi popüler bilim kitaplarından birisini yazmış olan W. Bernard Carlson tarafından kaleme alınmış. Elektrik Çağının Mucidi Tesla isimli kitap, yayınlandığı sene oldukça fazla ses getirmiş ve dinmek bilmeyen Tesla tartışmalarına yeni bir bakış açısı getirmesinin yanında, Tesla’nın hayatından kesitler, röportajlar ve bizzat Tesla’nın günlüğünden alıntılarla pekiştirilmiş anlatımlarla gayet doyurucu bir çalışma ortaya koymuş. Kitap, Tesla hakkında merak edilenlerle kalmayıp çalışmalarının temeline inerek, neden başarılı olamadığını ve hayallerini gerçekleştirebilmesi için gerekli olan yatırımları neden alamadığına dair teorileri, o günlerden derlediği birçok belge ve o günlere dair birçok gazetenin haberleriyle destekliyor, bir dayanağa bağlıyor.

Kitabın bu derinlikli temellendirilişi, tamamıyla bir bütünlük arz etmesi nedeniyle oldukça aydınlatıcı bir çalışma doğuruyor. Carlson, kitabına Tesla’nın parlayan bir yıldız olduğu dönemde, zamanının en iyi biyografi habercisi ve daha sonraları magazin gazeteciliğini kuracak olan Arthur Brisbane ile Delmonicos’taki akşam yemeği ile başlıyor. Brisbane yaptığı haberle dünyanın tüm ilgisini Tesla’nın üzerine çekmeyi başarır ve tüm dünya Tesla’dan ve onun “deha”sından haberdar olur. Bu ilgi çekici haberden sonra, yıldızı giderek parlayan Tesla çalışmalarına hız verir ve en büyük hayali olan kablosuz elektrik aktarımı için kaynak, başka deyişle yatırım arayışlarına “sihirbazlık” gösterileri yaparak hız verir. Tesla, gösterilerini devasa kalabalıklar önünde yapar.

Peki, Tesla neden fikirlerini halka gösterilerle tanıtma yolunu seçer? Carlson, bunu şöyle açıklıyor ve açıklamasını da Tesla’nın günlüğünden alıntılarla pekiştiriyor: “…sıradan insanların icatlarının altında yatan idealleri kavrayamamasından ötürü sıklıkla hüsrana uğruyor, bu nedenle onları yartımlarının değerine ikna edecek illüzyonlara sığınıyordu. Tesla daha sonra bir icadın altında yatan ideali tanımlamakla beraber icadın topluma getireceği heyecan verici ve devrim niteliğindeki değişimlere ilişkin doğru bir illüzyon da yaratması gerektiğine inanmaya başladı. Gösteriler, teknik makaleler ve gazete röportajları aracılığıyla toplumun ve icatlarını satın alacak ve geliştirecek girişimcilerin hayal gücünü yakalamayı amaçladı. İllüzyonlar, Tesla’nın toplumla uzlaşırken ve ideallerini somut makinelere dönüştürürken ihtiyaç duyduğu kaynakları güvene almak için kullandığı araçlardı.”

Tesla’nın hayat hikâyesinden, eğitimine, cebinde beş kuruş olmadan New York’a adım atışından 10 yıl içerisinde dünyanın en parlak ve geleceğin teknolojilerinin yaratıcısı olarak gösterilen bilim adamına dönüşmesine, düşünceleri ve ideallerini gerçekleştirmek için başladığı gösterilerden bu sürecin nasıl hayal kırıklıkları yarattığına, bu “deha”nın birden gözden düşüşü ve hayatının tepe taklak oluşuna şahit oluyoruz. Tesla’nın hayat hikâyesi, benim yaptığım gibi bir paragrafla ifade edilebilecek bir hikâye değil, emin olunuz. Kitap içerisinde Tesla’nın fikirlerine dair çizimler ve uygulamaya koyduğu aygıtların görsellerini görünce, sürekli bir merak halinde, “Neden başarılı olamadı?” sorusunun peşinde okumaya devam ediyor ve bu soruların cevabını da bir bir okuyorsunuz.

Kitap boyunca üç temel sorunun peşinden cevap arandığını söyleyebiliriz: “Tesla, aygıtlarını nasıl icat etti?”, “İcatları nasıl çalışıyordu?” ve “İcatlarını topluma sunduğunda neler yaşandı?”. Tüm bunların cevabını Tesla’nın mektuplaşmaları, işiyle ilgili Tesla’nın tuttuğu günlükleri, tanık ifadelerine ve geride bıraktığı eserleri veriyor. W. Bernard Carlson, Tesla’yı sadece bir biyografi okuması ile tanıtmaktan ziyade, eserleriyle beraber onun yapmaya çalıştığını göstererek bizlere anlatmaya çalışıyor. Çizimler, şablonlar, fotoğraflar, bir sürü yabancı terim. Bir kısmı oldukça yorucu olsa da, Tesla’yı anlamak ve yaptıklarını daha yakından irdelemek isteyenler için muazzam bir çalışma olduğunu söylemek mümkün.

Yazıma Tesla hayran forumlarından birinden kitaba alınmış bir alıntıyı da eklemek istiyorum: “Tesla hemen her şeyi icat eden biridir. Bilgisayarınızda çalışırken onu anmayı unutmayın. Eski televizyonlarda kullanılan katot ışınlı tüplere yüksek voltajı sağlayan Tesla bobinidir. Bilgisayarınızın elektriği Tesla’nın tasarladığı bir AC jeneratöründen gelir, Tesla transformatöründen aktarılır ve Tesla’nın bulduğu üç fazlı sistemle evinize ulaşır.”

Elektrik Çağının Mucidi Tesla, Ilgın B. Yıldız’ın çevirisi ve Say Yayınları etiketiyle Türkçeye kazandırıldı. Ocak ayı itibariyle raflarda yerini alarak Tesla’yı merak edenlere ve onu anlamak isteyenlere ışık olmaya aday.

Künye:

  • Elektrik Çağının Mucidi Tesla
  • W. Bernard Carlson
  • Say Yayınları

Not: Bu yazı daha önce KitapEki.com sitesinde yayımlanmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir